ဂမ်ဘီယာနှင့် မြန်မာတို့၏အမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ကြားနာပွဲ ဆက်လက်ပြုလုပ် မြန်မာ၏ ဒုတိယအကျော့ လျှောက်လဲမှုများစတင်

ဂမ်ဘီယာနှင့် မြန်မာတို့၏အမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ကြားနာပွဲ ဆက်လက်ပြုလုပ် မြန်မာ၏ ဒုတိယအကျော့ လျှောက်လဲမှုများစတင်

နေပြည်တော် ဇန်နဝါရီ ၂၉

ဂမ်ဘီယာနှင့် မြန်မာတို့၏အမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ကြားနာပွဲ (Oral Hearing) ကို ဇန်နဝါရီ ၁၂ ရက်မှ ၂၉ ရက်အထိ နယ်သာလန်နိုင်ငံ၊ သည်ဟိဂ်မြို့ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ)၌ ပြုလုပ်လျက်ရှိရာ မြန်မာ၏ ဒုတိယအကျော့လျှောက်လဲမှုကို ဇန်နဝါရီ ၂၈ ရက် ဒေသစံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၃ နာရီတွင် စတင်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေ့နေများက ဂမ်ဘီယာ၏ အထောက်အထားများ ခိုင်လုံမှုမရှိကြောင်းနှင့် တရားသူကြီးများ၏ မေးခွန်းများကို လျှောက်လဲဖြေကြားကြသည်။

ရှေးဦးစွာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဦးဆောင်ရှေ့နေ Mr. Christopher Staker က မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကျော့ လျှောက်လဲချက်၏ အဖွင့်နိဒါန်းပြောကြားရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမအကျော့ လျှောက်လဲချက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သည့် ရပ်တည်ချက်အတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ပါကြောင်း၊ ဂမ်ဘီယာသည် အထောက်အထားအသစ် မတင်ပြနိုင်ဘဲ အချက်အလက် စုံစမ်းရှာဖွေရေးအဖွဲ့ (FFM) နှင့် ကျွမ်းကျင်သက်သေ Newton ၏ အချက်အလက်များကိုသာ ဆက်လက်ကိုးကားနိုင်သည်ကိုတွေ့ရကြောင်း၊ အချိန်ကိုငဲ့ညှာသောအားဖြင့် ဂမ်ဘီယာ၏စွပ်စွဲချက်အားလုံးကို ဖြေဆိုမည်မဟုတ်သော်လည်း မြန်မာ၏စာဖြင့် ရေးသားလျှောက်လဲချက်များတွင် ပြည့်စုံစွာဖြေကြားပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ သက်သေအထောက်အထားများမှန်ကန်မှု ရှိ မရှိကို FFM က ဆုံးဖြတ်ရမည်မဟုတ်ဘဲ တရားသူကြီးများက ဆုံးဖြတ်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ FFM ကလည်း ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်ဟုသာ သုံးသပ်ထားကြောင်း၊ Newton ကလည်း ၎င်း၏ကျွမ်းကျင်မှုဖြင့် လျှောက်တင်ထားသည့် သုံးသပ်ချက်မှာလည်း FFM အစီရင်ခံစာအပေါ်တွင်သာ သုံးသပ်ထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း။

၂၆-၁-၂၀၂၆ ရက်တွင် ဂမ်ဘီယာရှေ့နေများက မြန်မာရှေ့နေများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် မဟုတ်မမှန် ကာကွယ်ပြောဆိုသည်ဟု စွပ်စွဲကြောင်း၊ မိမိတို့ရှေ့နေများအနေဖြင့် ရှေ့နေများ၏ကျင့်ဝတ်များကို စောင့်ထိန်းသကဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ၊ လူမျိုးသုဉ်းစေမှုစာချုပ်တို့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်ကြောင်း၊ စာချုပ်ပါအချက်အလက်များကို အပြည့်အဝလိုက်နာသည့် တာဝန်သိနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ကြောင်း၊ သို့ဖြစ်ရာ ဂမ်ဘီယာ၏ပြောကြားမှုကို ကန့်ကွက်ပါကြောင်း လျှောက်လဲသည်။

ဆက်လက်၍ Mr. Christopher Staker က အကြမ်းဖက်ချေမှုန်းမှု စစ်ဆင်ရေးတွင် လူမျိုးသုဉ်းကျူးလွန်မှုဖြစ်နိုင်သည်မှာ မှန်သော်လည်း လက်တွေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းမရှိကြောင်းကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးကော်မရှင် (ICOE) တွင်လည်း ဖော်ပြထားပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ ဂမ်ဘီယာက ဖြစ်စဉ်အသေးစိတ်ကို လေ့လာခြင်းမရှိဘဲ ရွာသုံးရွာကိုသာရည်ညွှန်းပြီး လူမျိုးသုဉ်းစေမှုသည် ကိန်းဂဏန်းနှင့်မဆိုင်ဘဲ ရည်ရွယ်ချက်သာ အဓိကကျသည်ဟု ပြောနေကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ စွန့်ခွာသွားသူများကို တိုက်ခိုက်မှုမပြုလုပ်သကဲ့သို့ တိုက်ပွဲများကြောင့် နေရပ်စွန့်ခွာရသူများနေထိုင်သည့် စခန်း(IDP)တွင် နေထိုင်သူများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ထားပါကြောင်း၊ ဂမ်ဘီယာကအုပ်စုတစ်စု၏ အစုအဖွဲ့ကိုသတ်ဖြတ်သည်ဟုစွပ်စွဲကြောင်း၊ သို့သော် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ဘင်္ဂါလီအများအပြားနေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း လျှောက်လဲသည်။

ထို့နောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ရှေ့နေ Mr. David Hooper က တရားရုံးတွင်ထွက်ဆိုခဲ့သည့် သက်သေများနှင့်ပတ်သက်၍ ဂမ်ဘီယာ၏ ပထမသက်သေ MN (အမည်လွှဲ) ၏ ဖြေကြားချက်များသည် လိမ်ညာမှုများဖြစ်နေကြောင်း၊ ဂမ်ဘီယာ၏ အခြားသက်သေထွက်ဆိုချက်များတွင်ပါဝင်သည့် ARSA ၏ ရွာတွင်းလှုပ်ရှားမှုများကို သိရှိခြင်းမရှိဟုဆိုကြောင်း၊ ရွာအတွင်း ARSA များ လှုပ်ရှားနေမှုကြောင့်သာ တပ်မတော်က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ကို မည်သည့်အတွက်ကြောင့် တိုက်ခိုက်သည်ကို မသိရှိဟုဆိုကြောင်း၊ သို့သော် ၎င်း၏ဇနီးနှင့် ကလေးများအပါအဝင် အမျိုးသမီးနှင့် ကလေး ၁၀၀ ခန့်ကို မြန်မာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက နေအိမ်တစ်လုံး၌ ထိန်းသိမ်းခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဘေးမသီရန်မခဘဲ လွတ်မြောက်ခဲ့ကြောင်း၊ ၎င်းတို့မိသားစုအနေဖြင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းကို ထွက်ခွာခဲ့စဉ်ကလည်း လမ်းတွင်အနှောင့်အယှက်မရှိခဲ့ဟု ထွက်ဆိုခဲ့သည်ကို သိရှိစေလိုပါကြောင်း။ ၎င်း၏ ညီအစ်ကို ဝမ်းကွဲတော်စပ်သူသည် ယခုအချိန်အထိ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်ရှိပြီး အစိုးရဝန်ထမ်းဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့ကြောင်း၊

ဒုတိယသက်သေ NJ (အမည်လွှဲ) ကလည်း အိမ်တွင်း၌သာ နေထိုင်သူဖြစ်ပြီး ARSA ကို မသိရှိကြောင်း လျှောက်လဲထွက်ဆိုခဲ့ပါကြောင်း၊ သိုသော် Legal Action Worldwide (LAW) တွင် ထွက်ဆိုခဲ့သည့်ထွက်ချက်နှင့် ယခုတရားရုံးသို့တင်ပြသည့် ထွက်ချက်များကွဲပြားနေသည်ကို တွေ့ရကြောင်း၊ အကယ်၍ တရားရုံးတွင် ထွက်ဆိုမှုများမှာ မှန်ကန်သည်ဟု ယူဆသည့်တိုင် LAW တွင်ဖော်ပြသည့် ထွက်ဆိုချက်များမှာ မှားယွင်းသည်ဟု ကောက်ချက်ချရမည်ဖြစ်ကြောင်း။

တတိယသက်သေ MS (အမည်လွှဲ) ကလည်း ARSA အကြောင်းသိရှိသော်လည်း ဖုံးကွယ်ထွက်ဆိုခဲ့ပါကြောင်း၊ ၎င်း၏ ထွက်ဆိုချက်များမှာ ယုံကြည်နိုင်စရာမရှိပါကြောင်း၊ ၎င်းသည် ရွာနှင့် တစ်မိုင်ခန့်ဝေးသည့်ချောင်းကို ဖြတ်ကျော်ထွက်ပြေးခဲ့ပြီးနောက် ရွာတွင်း၌ ဖြစ်စဉ်များကို မြင်တွေ့ရကြောင်း ထွက်ဆိုမှုမှာ လုပ်ကြံထွက်ဆိုမှုများဖြစ်ကြောင်း၊ ၎င်း၏ ယခင် LAW ၌ ထွက်ဆိုခဲ့သောထွက်ချက်တွင် ချောင်းဖြတ်ပြီးနောက် ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်မှုကြောင့် ဖြစ်စဉ်များကို မသိကြောင်းဆိုသော်လည်း ယခုထွက်ဆိုချက်တွင် ဖြစ်စဉ်များကို ပြောပြနိုင်သဖြင့် ၎င်း၏မှတ်မိနိုင်စွမ်းမှာ မေးခွန်းထုတ်ဖွယ်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် သက်သေသုံးဦးလုံးက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် မြန်မာနိုင်ငံကို သတင်းပေးနေသူများရှိသဖြင့် ၎င်းတို့၏ အမည်များကို လျှို့ဝှက်ထားပေးရန် တောင်းဆိုမှုများမှာ တူညီနေကြောင်း၊ အမှန်စင် စစ်တွင် ၎င်းတို့အနေဖြင့် ARSA ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ARSA အကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုရဲခြင်းမရှိကြောင်း လျှောက်လဲသည်။

ဆက်လက်ပြီး Mr. David Hooper က မြန်မာဘက်မှတင်သွင်းသည့် သက်သေ M1 (အမည်လွှဲ)၏ ထွက်ဆိုချက်နှင့်ပတ်သက်၍ M1 ၏ ထွက်ချက်တွင် ARSA ၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု၊ လိမ်ညာထွက်ဆိုရန်ခြောက်လှန့်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံကို အပြစ်ပုံချခိုင်းမှု၊ ရခိုင်ရွာများနှင့် ရဲစခန်းများကို တိုက်ခိုက်ရန်အကြံအစည်ရှိမှုတို့ ပေါ်လွင်ကြောင်း၊ ၎င်းတို့ကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သူများ၊ အမျိုးသားများကို သတ်ဖြတ်သူများမှာ တစ်ရွာတည်းအတူနေ ဘင်္ဂါလီရွာသားဖြစ်ကြောင်း အချက်အလက်များကို လေ့လာကြည့်ပါက ရွာများတွင် ARSA ဩဇာခံအများအပြားရှိသည်ကို တွေ့ရှိရကြောင်း၊ ခမောင်းဆိပ်ဖြစ်စဉ်၌ ဟိန္ဒူနှင့် တိုင်းရင်းသား ၁၀၅ ဦး သတ်ဖြတ်ခံရမှုကို သက်သေအထောက်အထား အချက်အလက်ခိုင်မာစွာဖြင့် ထွက်ဆိုခဲ့ပါကြောင်း။

ဂမ်ဘီယာကတင်သွင်းသည့် သက်သေသုံးဦးသည် ယခင်စာဖြင့် တင်သွင်းခဲ့စဉ်က ထွက်ဆိုချက်များ FFM ၊ IIMM ၌ ဖော်ပြချက်များနှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိကြောင်း၊ မြန်မာရှေ့နေများက ထောက်ပြပြောဆိုနိုင်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် ARSA အကြမ်းဖက်၏ တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ARSA ၏ အရေးပါသည့် အခန်းကဏ္ဍများကို ဖုံးကွယ်ထွက်ဆိုမှုများ၊ အချုပ်အခြာအဏာပိုင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံက တရားဥပဒေနှင့်အညီ အကြမ်းဖက်နှိမ်နှင်းရေးဆောင်ရွက်မှုကို လူမျိုးသုဉ်း သတ်ဖြတ်မှုအဖြစ် ပုံဖော်ထွက်ဆိုမှုများအပေါ် ထောက်ပြပြောဆိုခဲ့ကြောင်း၊ ဂမ်ဘီယာ၏ ကျွမ်းကျင်သက်သေ Newton ၏ ထွက်ဆိုချက်နှင့်ပတ်သက်၍ ၎င်းအား တရားရုံးသို့တင်သွင်းသည့် သုံးသပ်ချက်များသည် လုပ်ငန်းလမ်းညွှန်ချက် မရှိသည်ကိုတွေ့ရကြောင်း။

၎င်းက လက်နက်ကိုင်သောင်းကျန်းမှုတုန့်ပြန်သည့် စစ်ဆင်ရေး (COIN) ဆိုင်ရာ ပညာရှင်ဟုဆိုသော်လည်း ၎င်း၏ တတ်ကျွမ်းမှုဘောင်ကိုကျော်၍ လူမျိုးသုဉ်းစေမှုဆိုင်ရာ ပညာရှင်ကဲ့သို့ ထွက်ဆိုထားကြောင်း၊ ၎င်း၏ ပထမအစီရင်ခံစာတွင် ARSA အကြောင်းကို ဖော်ပြခြင်းမရှိကြောင်း၊ ဒုတိယအစီရင်ခံစာတွင်မှသာ ARSA သည် အင်အားရှိသည့် တိုက်ခိုက်ရေး အဖွဲ့ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြောင်း၊ ၎င်းအနေဖြင့် ယခုအမှုတွင် ဂမ်ဘီယာအတွက် ပံ့ပိုးနေသည့် အဖွဲ့အစည်းများနှင့်လည်း ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှုရှိနေကြောင်းကို ဝန်ခံထားကြောင်း လျှောက်လဲသည်။

ထို့နောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ရှေ့နေ Ms. Leigh Lawrie က ARSA အကြောင်းနှင့် ARSA အကြမ်းဖက်မှုကြောင့် အပြစ်မဲ့ပြည်သူများကို ကယ်တင်ခဲ့ရသည့်ဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ တရားသူကြီး Brent က မေးမြန်းသည့် ARSA ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ၊ အင်အား၊ တိုက်ခိုက်မှုစွမ်းရည်တို့ကို ဖြေကြားရမည်ဆိုလျှင် ARSA သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များထံမှ အထောက်အပံ့ရရှိကြောင်း၊ အင်အားတိုးချဲ့၍ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ရေးသင်တန်းများပေးကြောင်း၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ရဲကင်းစခန်းသုံးခုကို တိုက်ခိုက်နိုင်ရာမှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ရဲကင်းစခန်း ၃၀ ကို တစ်ပြိုင်တည်း တိုက်ခိုက်နိုင်သည်အထိ အင်အားစုဖွဲ့လာနိုင်ကြောင်း၊ လက်လုပ်ဗုံး (IED)များ ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး၊ ကင်းထောက်နိုင်သည့် စွမ်းရည်လည်းရှိကြောင်း။

၎င်းတို့သည် ထောက်ခံသူများကိုအားပြု၍ တိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်ကြောင်း၊ ARSA အင်အား ၁၇၀၀၀ ကျော်ရှိကြောင်း၊ တရားသူကြီး၏ ဒုတိယမေးခွန်းဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် စစ်ဆင်ရေးပြုလုပ်ရာတွင် ARSA ၏ ထောက်ခံသူများမှာ ရာနှင့်ချီရှိပြီး အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ရာတွင် တုတ်၊ ဓါးများကိုင်ဆောင်ကာ လူအရေအတွက် အသာစီးယူ၍ တိုက်ခိုက်ကြောင်း၊ သို့ဖြစ်ရာ ထောက်ခံသူများဟုဆိုသည်မှာ လိုက်လံတိုက်ခိုက်ပေးသူများဖြစ်ကြောင်း၊ တရားသူကြီး၏ တတိယမေးခွန်းဖြစ်သည့် တိုက်ပွဲအတွင်း တိုက်ခိုက်ရေးသမားများနှင့် အရပ်သားကို ခွဲခြားပုံနှင့်ပတ်သက်၍ တပ်မတော်က တိုက်ပွဲများမတင်မီကပင် တပ်သားများအား တိုက်ပွဲအတွင်း လိုက်နာကျင့်သုံးရမည့်စည်းမျဉ်း (RoE) ကို ညွှန်ကြားခဲ့ပါကြောင်း၊ ထို့အပြင် စည်းမျဉ်းများဖော်ပြထားသည့် အိတ်ဆောင်ကတ်ပြားများကို တပ်သားတိုင်းကို ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း။

ပစ်ခတ်ရာတွင် မိမိအသက်အန္တရာယ်ကျရောက်နိုင်သည့် တိုက်ခိုက်မှုအခြေအနေကျရောက်ချိန်နှင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ထားသူများကိုသာ ပစ်ခတ်ရန် ညွှန်ကြားထားကြောင်း၊ တရားသူကြီး၏ စတုတ္ထမေးခွန်းဖြစ်သည့် တိုက်ပွဲများအတွင်း ARSA မည်မျှသေဆုံးသည်၊ အရပ်သားမည်မျှသေဆုံးခဲ့သည်နှင့်ပတ်သက်၍ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖြစ်စဉ်တွင် ARSA ၆၉ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၀၁၇ ဖြစ်စဉ်တွင် ARSA ၃၇၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပါကြောင်း၊ သို့သော် ICOE အစီရင်ခံစာအရ အရပ်သားများလည်းသေဆုံးကြောင်းဖော်ပြထားပြီး ယင်းအတွက် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းထားကြောင်း၊ တရားသူကြီး Pillay ၏ မေးခွန်းဖြစ်သည့် တပ်မတော်အနေဖြင့် အရပ်သားများကို ကယ်တင်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ ARSA က လိုက်လံသတ်ဖြတ်သည့် ရခိုင်၊ မြို၊ ဒိုင်းနက်၊ ဟိန္ဒူများကို ကယ်တင်ပေးခဲ့ကြောင်း၊ ARSA က သတင်းပေးဟုစွပ်စွဲသည့် ဘင်္ဂါလီများကိုလည်း ကယ်တင်ကြောင်း၊ ရခိုင်နှင့် ဘင်္ဂါလီများ ပဋိပက္ခမဖြစ်စေရန် ကာကွယ်ပေးကြောင်း လျှောက်လဲသည်။

ယနေ့ ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၁၀၀၀ နာရီတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကျော့ လျှောက်လဲချက်များ ဆက်လက်ပြုလုပ်လျက်ရှိကြောင်း သတင်းရရှိသည်။